Czy mapa myśli może zmienić życie? Używam map myśli od wielu lat. Naprawdę wierzę w ich skuteczność — zarówno w nauce, jak i w organizowaniu myśli. Widziałem, jak działają na moich uczniach. Sam korzystam z nich niemal codziennie.

Ale daleko mi do entuzjazmu Johna Diggsa.

Kiedy obejrzałem jego prezentację TEDx, poczułem coś, czego nie spodziewałem się poczuć po kolejnym filmie o mapach myśli. Poczułem, że muszę o tym napisać. Nie dlatego, że Diggs mówi coś zupełnie nowego o technice mind mappingu. Mówi coś ważniejszego. Mówi o tym, jak mapa myśli może stać się narzędziem do odbudowania siebie.

Upadek

John Diggs urodził się w Pacoima, na północy Los Angeles. Zdobył stypendium sportowe na Washington State University, a potem grał przez pięć lat w futbol amerykański — w NFL i kanadyjskiej CFL. Po zakończeniu kariery sportowej zbudował jedną z największych firm brokerskich w branży hipotecznej w południowej Kalifornii.

Życie wyglądało jak success story z podręcznika.

A potem przyszedł rok 2008.

Kryzys hipoteczny, który wywrócił do góry nogami cały amerykański rynek nieruchomości, nie oszczędził Johna. Stracił firmę. Stracił dom. Stracił rodzinę. Z człowieka, który zarabiał kilkaset tysięcy dolarów miesięcznie, stał się kimś, kto śpi na kanapie u swojej matki.

Został mu rower, ubrania do ćwiczeń i jedno duże pudło.

Pudło

To pudło — które Diggs z właściwą sobie bezpośredniością nazywa the Big-Ass Box — było pełne książek, kaset, płyt CD i notatników z motywacyjnymi treściami. Lata kolekcjonowania mądrości, którą zbierał, ale z którą nigdy tak naprawdę nie pracował. Tony Robbins, Eckhart Tolle, Napoleon Hill, Dale Carnegie — wszyscy tam byli, zamknięci w jednym kartonie.

Wśród tych książek była jedna, która zmieniła wszystko.

The Mind Map Book Tony'ego Buzana.

Diggs przeczytał ją od deski do deski. A potem podjął decyzję: zmapuje każdą książkę, każdą notatkę, każdą myśl z tego pudła. Nie przeczyta tych materiałów jeszcze raz biernie — tym razem przepracuje je aktywnie, za pomocą map myśli.

Przez trzy miesiące Diggs siedział u matki na kanapie i rysował mapy myśli. Mapa za mapą, książka za książką. To nie był luksus medytacji w zaciszu domowym. To była desperacka próba złożenia siebie na nowo z kawałków.

I te kawałki zaczęły do siebie pasować.

Odbudowa

Osiem miesięcy po tym, jak wylądował na kanapie matki, John Diggs mieszkał już przy plaży w Marina Del Rey i zarabiał dziesięć tysięcy dolarów miesięcznie. Nie dzięki szczęśliwemu zbiegowi okoliczności. Dzięki temu, że mapy myśli pomogły mu odpowiedzieć na pytanie, które zadał mu jego mentor:

Kim jesteś? Nie: czym się zajmujesz, ile zarabiasz, jaki masz tytuł. Kim — naprawdę — jesteś?

John mówi, że kiedy mentor zadawał mu to pytanie, on odpowiadał: jestem ojcem, jestem byłym sportowcem, jestem przedsiębiorcą. A mentor za każdym razem pytał: Is that all?

Mapy myśli dały Johnowi narzędzie do szukania głębszych odpowiedzi. Pozwoliły mu zobaczyć siebie — dosłownie, na kartce papieru — w sposób, jakiego nigdy wcześniej nie doświadczył. To nie był coaching z terapeutą. To był człowiek sam na sam ze swoimi myślami, pudłem książek i czystą kartką.

Co mnie w tym uderzyło

Znam dziesiątki prezentacji o mapach myśli. Sam wygłosiłem ich kilka. Wiem, jak działają z perspektywy psychologii poznawczej — spreading activation, retrieval cues, dual coding. Potrafię uzasadnić, dlaczego warto ich używać w edukacji.

Ale historia Johna Diggsa uderza w innym miejscu.

Uderza w miejsce, w którym narzędzie spotyka się z ludzkim losem. Gdzie technika organizowania wiedzy staje się techniką organizowania życia. Gdzie mapa myśli przestaje być sztuczką pedagogiczną, a zaczyna być — nie boję się tego słowa — ratunkiem.

Kiedy Diggs opowiada na scenie TEDx o tym, jak pakował swoje rzeczy do pudła i jechał do matki, trudno nie traktować map myśli poważnie. Trudno powiedzieć: „a, to taka kolorowa notka". Bo ten człowiek dosłownie zmapował drogę z dna do nowego życia.

I zrobił to sam. Z kartką i długopisem.

Lekcja dla nas

Jako nauczyciele — i jako ludzie, którzy uczą się przez całe życie — łatwo jest patrzeć na mapy myśli wyłącznie jako na narzędzie dydaktyczne. I tak, mapy myśli są doskonałym narzędziem dydaktycznym. Pomagają organizować materiał, budować połączenia, kodować wiedzę na wiele sposobów jednocześnie.

Ale historia Johna pokazuje coś więcej — że mapa myśli i zmiana życia mogą iść w parze.

Pokazuje, że mapa myśli to nie tylko technika notowania. To sposób myślenia. Sposób patrzenia na siebie i na świat wokół. Sposób odpowiadania na pytanie: co tak naprawdę wiem — i kim tak naprawdę jestem?

Diggs nazywa to, co robi, Mappineering — od słów mind mapping i engineering. Inżynieria życia za pomocą map myśli. Brzmi górnolotnie? Może. Ale kiedy ktoś traci wszystko i odbudowuje się za pomocą kartki papieru i kilku kolorowych pisaków — to słowo nabiera ciężaru.

Dwa światy, jeden mechanizm

W mojej prezentacji „W poszukiwaniu zaginionych neuronów" mówię o trzech mechanizmach, dzięki którym mapy myśli działają tak dobrze: rozchodzeniu się aktywacji, wskazówkach przywoływania i podwójnym kodowaniu. To są solidne fundamenty naukowe.

Historia Johna Diggsa dodaje do nich coś, czego nie znajdziemy w podręcznikach psychologii poznawczej.

Dodaje dowód życiowy.

Dowód, że kiedy człowiek jest na dnie — bez pracy, bez domu, bez rodziny — i jedyne, co ma, to pudło książek i czysta kartka, mapa myśli może stać się narzędziem nie tylko do porządkowania wiedzy, ale do porządkowania siebie.

Nie muszę się z Johnem zgadzać we wszystkim. Jego entuzjazm jest zaraźliwy, ale ja jestem z natury bardziej powściągliwy. On nazywa mind mapping the most powerful thinking tool in the universe. Ja powiedziałbym ostrożniej: jednym z najskuteczniejszych narzędzi do pracy z wiedzą.

Ale jedno jest pewne.

Po wysłuchaniu jego historii nie sposób patrzeć na mapy myśli jak na szkolną zabawkę. To jest poważne narzędzie — do poważnej pracy. Z wiedzą. Z myślami. Z życiem.

Film

Gorąco zachęcam do obejrzenia prezentacji TEDx Johna Diggsa. Trwa około dwudziestu minut. Niezależnie od tego, czy korzystacie z map myśli, czy nie — ta historia jest warta Waszego czasu.

I open doors to knowledge about the world, people and ideas
so that you can become a better person professionally and personally.